28 ta atama

AI lugʻati

Videolarda uchraydigan atamalar, har biri bitta oddiy gap va kundalik misol bilan.

A

AGIArtificial general intelligence (AGI)
Deyarli har qanday aqliy ishni odam darajasida bajara oladigan, hali yaratilmagan AI; aniq taʼrifi ham bahsli.
AI agentAI agent
Maqsadni olib, reja tuzadigan, vositalarni oʻzi ishlatadigan va natijani tekshirib, ishni oxiriga yetkazadigan AI.
APIApplication programming interface (API)
Dasturlar bir-biri bilan gaplashadigan rasmiy yoʻl; dasturchilar AI modellarini oʻz ilovalariga shu orqali ulaydi.

D

DeepfakeDeepfake
AI yordamida yaratilgan, haqiqiyga juda oʻxshash soxta yuz, ovoz yoki video.
DiffuziyaDiffusion model
Rasm yoki videoni tasodifiy shovqindan boshlab, qadam-baqadam tozalab yaratadigan AI usuli.

F

Fikrlovchi modelReasoning model
Javob berishdan oldin oʻzi uchun qoralama yozib, masalani bosqichma-bosqich yechadigan til modeli.
Fine-tuningFine-tuning
Tayyor modelni kichikroq, maxsus tanlangan misollar bilan qoʻshimcha oʻqitib, uni aniq bir ish yoki uslubga moslashtirish.

G

GallyutsinatsiyaHallucination
AI ishonch bilan aytgan, lekin aslida toʻqib chiqarilgan yoki notoʻgʻri maʼlumot.
GPUGraphics processing unit (GPU)
Bir vaqtning oʻzida minglab oddiy hisoblarni bajaradigan maxsus protsessor; AI modellari asosan shularda oʻqitiladi va ishlaydi.

I

Inson fikri bilan oʻqitishReinforcement learning from human feedback (RLHF)
Odamlar model javoblarini solishtirib baholaydi, model esa koʻproq maʼqullangan javoblar tomonga sozlanadi.

K

Keyingi soʻz bashoratiNext-token prediction
Til modelining asosiy ishi: matndan keyin qaysi soʻz kelish ehtimoli yuqoriligini hisoblab, shulardan birini tanlash.
Kontekst oynasiContext window
Model bir martada koʻra oladigan matn hajmi; butun suhbat, koʻrsatmalar va fayllar shunga sigʻishi kerak.

M

Mashinali oʻrganishMachine learning (ML)
Kompyuterga qoidalarni qoʻlda yozib bermasdan, uni koʻplab misollardan qonuniyatni oʻzi topishga oʻrgatish usuli.
Multimodal modelMultimodal model
Faqat matnni emas, rasm, ovoz va videoni ham tushuna oladigan yoki yarata oladigan model.

N

Neyron tarmoqNeural network
Qatlam-qatlam joylashgan oddiy hisob boʻgʻinlaridan tuzilgan, misollardan oʻrganadigan dastur; bugungi kuchli AI deyarli hammasi shunga qurilgan.

O

Oldindan oʻqitishPre-training
Model ulkan matnlarni oʻqib, keyingi soʻzni taxmin qilishni oʻrganadigan birinchi va eng qimmat oʻqitish bosqichi.
Ochiq modelOpen-weight model
Parametrlari internetga joylangan model; uni istalgan odam yuklab olib, oʻz kompyuteri yoki serverida ishlatishi mumkin.

P

ParametrlarParameters (weights)
Neyron tarmoq ichidagi milliardlab sozlanadigan raqamlar; modelning oʻrgangan bilimi aynan shularda saqlanadi.
PromptPrompt
AIʼga yozadigan soʻrovingiz yoki topshirigʻingiz; qanchalik aniq boʻlsa, javob shunchalik foydali boʻladi.

Q

Qoʻshimcha oʻqitishPost-training
Bilimli, lekin xom modelni foydali, xavfsiz va suhbatlasha oladigan yordamchiga aylantiradigan oʻqitish bosqichi.

S

Sunʼiy intellektArtificial intelligence (AI)
Odatda inson aqli talab qiladigan ishlarni (koʻrish, tushunish, tarjima, qaror qabul qilish) kompyuterga oʻrgatadigan keng soha.

T

Til modeliLarge language model (LLM)
Ulkan matnlardan oʻrganib, keyingi soʻzni taxmin qilish orqali matn yozadigan neyron tarmoq; ChatGPT, Claude, Gemini shunga qurilgan.
Tizim promptiSystem prompt
Ilova modelga suhbat boshlanishidan oldin beradigan yashirin koʻrsatmalar: u kim, qanday gapiradi va nima qilmaydi.
TokenToken
Til modeli matnni oʻqiydigan va yozadigan eng kichik boʻlak: butun soʻz, soʻzning bir qismi yoki belgi.

V

VositalarTools (tool use)
Modelga berilgan qoʻshimcha imkoniyatlar: internetdan qidirish, kod ishga tushirish, fayl oʻqish, rasm chizish va boshqalar.

Y

Yopiq modelClosed (proprietary) model
Parametrlari kompaniya sirida saqlanadigan model; undan faqat kompaniyaning ilovasi yoki API orqali foydalanasiz.

O'

Oʻqitish maʼlumotlariTraining data
Model oʻqitiladigan ulkan matn, rasm, ovoz va kod toʻplami; model nimani bilishi va nimani bilmasligi shunga bogʻliq.

Ch

ChatbotChatbot
Siz bilan yozishma yoki ovoz orqali suhbatlashadigan dastur; bugungi AI chatbotlar til modeliga qurilgan.